Ве покануваме на промоцијата на книгата и видео есејот „Наследство (или сè што оставаме позади нас)“ на уметницата Ивана Сиџимовска, проект што отвора простор за размислување за тоа што се оставаме зад себе, и како и дали се презема одговорност за тоа наследство денес.
За видео есејот
Преку материјални траги, доживеани искуства, биографски наративи и архивски документи, видео есејот размислува за токсичноста на етнонационалистичките системи и потребата од неидентитетски практики. Премостувајќи историски периоди и геополитички простори, проектот ги доведува во прашање современите односи со вредностите, сеќавањата и материјалните предмети наследени или затекнати. Темите за експропријација (материјално наследство и културна меморија), реституција (државјанство и ограбена земја), правда и помирување (Холокаустот и југословенските војни), како и граничните идентитети (постмигрантски и меѓуетнички) се појавуваат и се испреплетуваат во личните приказни на историски личности, современици и самата уметница. Заедно со наративите на граѓаните во врска со војната и етничкиот конфликт во Македонија од 2001 година – особено оној на млада Албанка која сведочи за трансформациите на идентитетот надвор од границите на мултикултурализмот промовиран од државата – делото ја следи и историјата на поранешната амбасада на Кралската Југославија во Берлин. Зградата изградена за време на нацистичката ера на експроприраното место на вилата Менделсон-Бартолди, најпрвин го вдомила писателот и добитник на Нобелова награда Иво Андриќ, кој се обидувал да ја спречи својата земја да стане дел од фашистичките сојузи. Преку трансформирање на личното во универзално, проектот ја доведува во прашање одговорноста за создавање и пренесување на наследството – материјално, културно, јазично, вонинституционално или приватно на начини што овозможуваат замислување и градење поправедни и инклузивни општества.
За книгата
Публикација претставува збир на серија интервјуа што ги документираат личните искуства, сеќавања и размислувања на луѓе од различни етнички и социјални средини во Северна Македонија. Интервјуата се дел од проект за усна историја, и имаат цел да ги зачуваат живите приказни на поединци чијшто глас често останува незабележан.
Настанот е организиран во заедничка соработа на ПроПис, Скопје и Контрапункт.
Повелете на заедничко размислување за наследството, не како статична категорија, туку како отворен процес што бара грижа, одговорност и нови начини на заедничко постоење.
Истражувањето за проектот е поддржано од програмата Goethe-Institut – Culture Moves Europe, финансирана од Европската Унија, додека продукцијата на публикацијата и видео есејот е реализирана со поддршка од ПроПис Скопје.
***
Ju ftojmë në promovimin e librit dhe video-esesë “Trashëgimi (ose gjithçka që lëmë pas)” të artistes Ivana Sixhimovska, një projekt që hap hapësirë për të menduar mbi atë që lëmë pas nesh dhe mënyrën se si merret përgjegjësi për këtë trashëgimi sot.
Për video esenë
Përmes gjurmëve materiale, përvojave të jetuara, narrativave biografike dhe dokumenteve arkivore, video eseja reflekton mbi toksicitetin e sistemeve etno-nacionaliste dhe nevojën për praktika joidentitare. Duke kapërcyer periudha historike dhe hapësira gjeopolitike, projekti vë në pikëpyetje marrëdhëniet bashkëkohore me vlerat, kujtesat dhe objektet materiale të trashëguara ose të gjetura. Temat e eksproprijimit (trashëgimia materiale dhe kujtesa kulturore), restitucionit (shtetësia dhe toka e grabitur), drejtësisë dhe pajtimit (Holokausti dhe luftërat jugosllave), si dhe identitetet kufitare (post-migrante dhe ndëretnike) shfaqen dhe ndërthuren në rrëfimet personale të figurave historike, bashkëkohësve dhe vetë artistes. Së bashku me narrativat e qytetarëve lidhur me luftën dhe konfliktin etnik në Maqedoni në vitin 2001 – veçanërisht atë të një të reje shqiptare që dëshmon për transformimet e identitetit përtej kufijve të multikulturalizmit të promovuar nga shteti – vepra ndjek edhe historinë e ish-ambasadës së Mbretërisë së Jugosllavisë në Berlin. Objekti i ndërtuar gjatë epokës naziste në vendin e eksproprijuar të vilës Mendelssohn-Bartoldy, fillimisht strehoi shkrimtarin dhe fituesin e Çmimit Nobel, Ivo Andriç, i cili përpiqej ta pengonte vendin e tij të bëhej pjesë e aleancave fashiste. Duke e shndërruar përvojën personale në një kuptim më të gjerë e universal, projekti vë në diskutim përgjegjësinë për krijimin dhe përcjelljen e trashëgimisë – qoftë ajo materiale, kulturore, gjuhësore, jashtë-institucionale apo private – në mënyra që hapin mundësi për të menduar dhe ndërtuar shoqëri më të drejta dhe më përfshirëse.
Për librin
Botimi përmban një sërë intervistash që dokumentojnë përvojat personale, kujtimet dhe reflektimet e njerëzve me prejardhje të ndryshme etnike dhe shoqërore nga Maqedonia e Veriut. Intervistat janë pjesë e një projekti të historisë gojore dhe synojnë të ruajnë tregimet e gjalla të individëve, zëri i të cilëve shpesh mbetet i padëgjuar.
Ngjarja organizohet në bashkëpunim mes ProPeace Shkup dhe Kontrapunkt.
Ju ftojmë për një reflektim të përbashkët mbi trashëgiminë, jo si një kategori statike, por si një proces të hapur që kërkon kujdes, përgjegjësi dhe mënyra të reja të bashkëjetesës.
Hulumtimi i projektit është mbështetur nga programi Goethe-Institut – Culture Moves Europe, i financuar nga Bashkimi Evropian, ndërsa prodhimi i publikimit dhe video-esesë është realizuar me mbështetjen e ProPeace Shkup.
Споделено на: мај 28, 2026 во 1:57 am